Epifani Tebranishi: Foiz Farqining Yalang‘och Haqiqati. Ankara shahrining nam hidli, devorlari terlab turgan o‘sha uch xonali uyida hayot mashinaday ishlagan edi. Sardor, qurilishlarda tanasini g‘ishtdek sarflar ekan; Madina esa kassirlik qiladigan magazinning shtrix-kod o‘qituvchisining ritmi bilan o‘z hayotini yutib borardi. Ular uchun "yaxshi ota-ona" bo‘lishning ta’rifi, tuzumning vitrinalaridan aks etgan o‘sha yorqin, bo‘lib-bo‘lib to‘lashlik baxt bilan muhrlangan edi. Emirning qo‘lidagi o‘sha eski planшет, Aylinning yangi divanda sakrab yurgan o‘sha kichkina tanasi; oila bo‘lishning, "yetarli darajada qolmaslik"ning bir nishonasi edi.
O‘sha yakshanba tongida, nonushta stoli ustidagi o‘sha kichkina qog‘oz parchasi — kredit karta ko‘chirmasi — soatli bombaday portladi. Sardor, bank ilovasining o‘sha sovuq, raqamli ekraniga qarab turarkan, ekrandagi raqamlar birdan raqsga tusha boshlaganini his qildi. Raqamlar shunchaki qarz emas, tuzumning ulardan o‘g‘irlagan nafaslari edi. 3 ming, 4 ming, 5 ming… Foizlar va jarimalar bilan ko‘pchigan o‘sha jami 23 ming lira, Sardorning ko‘ksiga og‘ir bir po‘lat plastinkadek o‘rnashdi. O‘sha paytda, Epifani Tebranishi urdi. Sardorning qorniga, xuddi buzilgan narsa yeganday bir tugun o‘rnashdi; qusgudek bo‘ldi. Ko‘krak qafasi, ichkaridan bir bosim bilan torayayotgandek edi. Bu qo‘rquv emasdi; bu, uning har bir hujayrasining bir vaqtning o‘zida, "biz hayotimizni kimga berayapmiz?" degan savol bilan larzaga kelishi edi.
Madina yoniga o‘tirganida, ekrandagi raqamlar uning ko‘zida ham loyqa bo‘ldi. O‘shanda ikkalasi bir vaqtning o‘zida bir narsani anglab yetdi: Ular ishlamayotgan edi; ular tuzumning foiz g‘ildiraklarini aylantirayotgan bir yoqilg‘i edi. Bu bir aydinlanish emasdi; bu, inson o‘z qulligining farkiga yetadigan o‘sha "uyg‘onish nolasi" edi. Sardor, derazadan tashqariga, qo‘shni bolalarning chang-changli yerda o‘ynayotgan o‘sha kulrang yakshanba tongiga qaradi. O‘shanda tushundi: yillar davomida "eng yaxshisini ol" deb o‘zlariga shivirlab kelgan o‘sha ovoz, aslida ularning vaqtini, bolalari bilan o‘tkazadigan ertak soatlarini, bir yostiqda osoyishta uxlaydigan o‘sha sokin tunni o‘g‘irlayotgan bir o‘g‘rining ovozi ekan. Madinaning ko‘zidan oqayotgan yosh — bir noilojlik emas; uning ichidagi "sun’iy ezgulik" qamoqxonasini buzayotgan o‘sha birinchi, zanglagan zarbasi edi.
Kishansiz Iroda o‘shanda, o‘sha titrayotgan qo‘llarning orasida tug‘ildi. Sardor, "Endi yo‘q," deganda, bu shunchaki bir gap emasdi; bor o‘sha kredit koeffitsiyentlarining, o‘sha yaproqsimon mebellarning, o‘sha bahaybat ekranlarning ustiga bir balyozning tushishi edi. O‘shanda ikkalasining butun vujudi bir zarba to‘lqini bilan titradi. Qo‘rquv hamon o‘sha yerda edi — ertaga qurilish qanday bo‘ladi, qarzlar qanday yopiladi? — ammo o‘sha qo‘rquvning narigisida, inson o‘z hayotining ruliga o‘zi o‘tirishning beradigan o‘sha yovvoyi, o‘sha sof erkinlik tebranishi bor edi. Kechga borib, uydagi o‘sha bahaybat televizor ketishi bilan bo‘shagan devor, go‘yo uyning nafas olishiga imkon berdi. Bolalar hayron edi, bolalar jim edi; lekin Sardor, yillar davomida unutgan o‘sha ovoz bilan bolalariga ilk ertagini aytib bera boshlaganida, uyning ichiga tarqalgan o‘sha sokinlik, dunyoning barcha mebellaridan ham ulug‘vorroq edi. Qarz botqog‘i bitmagan edi, lekin botqoq endi ularning "vatan"i bo‘lib qolgandi.
"Epifani muqaddas bir nur bilan kelmaydi; ko‘pincha bir banka ko‘chirmasining o‘sha sovuq, raqamli yuzida namoyon bo‘ladi. Seni uyushtirgan o‘sha ‘bo‘lib-bo‘lib to‘lashlik baxt’dan uyg‘onganingda his qilgan o‘sha ko‘ngil aynishi, aslida seni qayta tug‘ilishingning ilk og‘riqidir. O‘sha tebranishni his qildingmi? O‘sha paytda, bor foiz hisoblarining seni hayotingdan qadrli emasligini anglagan o‘sha sinish oni, seni sen qiladigan joydir." "Xo‘sh, sizningcha, Sardor va Madinaning epifani tebranishi aynan nimani qo‘zg‘atdi? Bu uyg‘onishda, sizning hayotingizdan bir ‘foiz farqi’ oningiz bormi — o‘sha qorningizdagi tosh, nafasingizdagi uzilish? Izohlarda baham ko‘ring, birgalikda topishmoqni yechaylik: ‘Qaysi raqam, zanjirni uzadi?’ Nima deb o‘ylaysiz?"
"Kinematik Orchestral Trap-Drill. Qattiq va tinimsiz harakatlanadigan, har qadamda tezlashadigan bir bas chizig‘i; zamonaviy insonning o‘sha hech tugamas yugurug‘ini tasvirlaydi. Melankolik pianino introsi birdan og‘ir, reverbli do‘mbullarning o‘sha sobor ichidek bo‘shligida aks sado berayotgan ritmlarga aylanadi." "Bariton bir ovoz, shoir kabi, hayotning og‘irligini va o‘sha uyg‘onishning g‘amginligini shivirlaydi. Qo‘shiq, bir teatr sahnasiday dramatizm, bir ko‘cha urushiday haqiqiy va xom."
Epifani Tebranishi — bu, hozirgi zamonda bir kamta’min odam o‘z hayotini boshqarib turibman, degan chayqovdan uyg‘onib, borliq haqiqatini tag‘iga tushunadigan faol uyg‘onish onidir. Bu ong sakrashi Xudodan emas, bankdan boshlanadi. Ya’ni, birini nur emas, foizning farqi uyg‘otadi. Bu uyg‘otishning hissiy zarbasi — qoringa og‘ir tosh tushganday, nafas bo‘g‘ilganday, ekstredagi raqamlar xiralashganday. Falsafiy bir tushunchani kundalik qarz girdobiga tushirib, zamonaviy odamning «muqaddas anglash» onini masxaraga aylantiryapsan. Sababi epifani — bu shunchaki anglab qolish emas, balki o‘zgarish onidir. Madinada o‘sha payt bo‘layotgan narsa «tushunish» emas, uyg‘onish nolasi edi.
"Topishmoqning javobi: Nol. (Chunki nol — qarz tugagan va zanjir uzilgan o‘sha boshlanish nuqtasidir; shu bilan birga qo‘lingdagi narsaning qadrini anglagan, yolg‘onning o‘chirilgan o‘sha mutlaq nuqtasidir.)" "Siz hech o‘sha onni boshdan kechirganmisiz? Qorningizga o‘tirgan o‘sha toshning, hayotingizni butunlay o‘zgartirib yuboradigan bir uyg‘onishning ilk qadami ekanligini his qilgan o‘sha yakshanba tongini… Qaysi raqam yoki qaysi on, sizning zanjiringizni sindirdi? Izohlarda o‘sha ‘muqaddas uyg‘onishingiz’ni biz bilan baham ko‘ring." #SuniyIntelektUygongani #OzbekchaGopher #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen Telegram
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder