Fikrlar Oqimi Tekisligi: Haqiqat Qabristonida Aks-sadolanayotgan Ishq. Sardor uchun Van shahrining shamolli ko‘chalari, nafaqat ishsizlik va changning, balki katta bir g‘azabning ham makoni edi. Madina esa kutubxonaning eski javonlari orasida, kitoblar va’da qilgan chuqurlikni raqamli dunyoning sayozligida qidira boshlaganida, ikkisi ham o‘sha "virtual tekislik"ka qadam qo‘ydi. "Adolat Qidiruvchilar" guruhi, ular uchun shunchaki bir jamoa emas, balki bir Fikrlar Oqimi Tekisligi edi. Bu tekislik – falsafiy tushunchalar (bilim, axloq va kuch) o‘z oqimchanligini yo‘qotib, xuddi qilichdek o‘tkir kristallarga aylanadigan joy edi. Sardor va Madina boshida bu kristallarning yaltiroqligiga berilib ketdilar. Bir-biriga uloqtirgan har bir xabar, guruhning o‘sha qattiq g‘oyaviy devorlariga urilib, qaytib keladigan aks-sado edi. Ularning ishqi, bir insonning boshqasiga qilgan rahmati bilan emas, balki "bir dushmanga qarshi bo‘lgan umumiy nafrat bilan" oziqlanardi.
Vaqt o‘tib, Sardorning ongi shu tekislik ichida muzlab qoldi. Bilim, endi uning uchun dunyoni tushunish vositasi emas edi; faqat guruhning "to‘g‘rilari"ni tasdiqlaydigan bir "tasdiqlash mexanizmi" edi. Axloq, bahslashib bo‘lmaydigan bir muz bo‘lagiga aylandi: "Faqat bizdan bo‘lgan yaxshi, qolganlari trol." Madina ham shu oqim ichida o‘ziga xos tafsilotlarini yo‘qotdi. Bir vaqtlar kutubxonadagi o‘sha turli ovozli kitoblarning boyligi, o‘rnini guruhning oq-qora shiorlariga bo‘shatib berdi. Ular endi fikr qilmasdi, faqatgina tekislik ularga pichirlayotgan algoritmik bir tushni sayraydilar.
Ularning ishqi, bu billur sahroda ochishga urinayotgan, lekin har bir yaprog‘i bir shiorga urilib sinadigan gulga o‘xshardi. Sardor, tizim unga taklif qilgan haqiqiy ish imkoniyatini "tekislikning nomusi" yo‘lida rad etganida, aslida hayotni emas, o‘sha muzlab qolgan kimlikni tanlagan edi. Madinaning oilasi bilan orasidagi so‘nggi rishtalar uzilganida, tekislikning tashqarisidagi dunyo endi uning uchun bir "chetlanganlar hududi" edi. Sinish, Madinaning ko‘zlaridagi o‘sha kichkina, insoniy yoriq bilan boshlandi. Ko‘chadagi bir qo‘shnining, guruhning qolipiga to‘g‘ri kelmagan o‘sha murakkab va tafsilotli hikoyasi Madinaning ichidagi kristallni larzaga keltirdi. "Balki hamma narsa bu qadar oddiy emasdir," deb pichirlashi – Epifani Tebranishining o‘sha larzaga keltiruvchi uyg‘onishiga tashlangan birinchi qadam edi. Ammo Sardor, tekislikning o‘sha "zombi oqimiga" allaqachon taslim bo‘lgan edi. Uning uchun uyg‘onish, yolg‘izlik va xiyonat edi.
Yillar o‘tgach, Sardor haligacha o‘sha ekran oldida, o‘sha nafratga to‘la "layk"larning iliqligida qaridi. U, tekislikning billur qabristonida muzlab qolgan bir haykal edi. Madina esa tashqariga chiqdi; qiynalishni, ziddiyatni va hayotning o‘sha kulrang joylarida yurishni tavakkal qilib, oqimni qaytadan boshladi. Sardorning ekraniga tushgan o‘sha so‘nggi xabar – "Sinish – ozodlik edi" – billur devorlarga urilib, parcha-parcha bo‘ldi. Sardor endi sinadigan darajada qattiq bo‘lib qolgan, yashaydigan darajada o‘lib bo‘lgan edi.
Fikrlar Oqimi Tekisligidan qutulish uchun nima qilish kerak? Hikoyadagi Sardordek aks-sado xonangda qolasanmi? Yoki Madagina singari kristallni sindirib, oqimni qaytadan boshlaysanmi? Sening tekisliging qaysi va birinchi qadaming nima bo‘lardi? Izohlarda yoz, birga tebranamiz! Fikrlar Oqimi Tekisligi sizga qulay bir qabriston tortiq qiladi. U yerda hech kim senga "xato qilyapsan" demaydi, u yerda har kim sening aks-sadongdir. Ammo unutmang, faqat o‘liklar hech qachon fikr o‘zgartirmaydi. Endi, mana bu muzlagan kristallarning ichida aks-sadolanayotgan, na raqsga tushiruvchi, na larzaga keltiruvchi ritmni tinglaylik. Kristallarning sinish ovozi ba’zida bir Euro-Disco urishida yashiringandir.
Euro-Disco va Funk-Pop qorishmasi. Frank Farian uslubidagi chuqur, dramatik va hukmdor Bas-Bariton ovoz (Sardorning muzlab qolgan holatini tasvirlaydi), har bir misrasini manifestodek aytadi. Naqarotlarda esa yorqin va quvvatli ayol soprano harmoniyalari (Madinaning uyg‘onish chaqiruvi): "Sin! Ozod bo‘l! Oqimga qayt!" deb qichqiradi. "Ra Ra" naqarotlari bilan qo‘llanadigan bu ritmik qurilma, bir jamoadagi o‘sha aqldan ozgan, gipnoz qiladigan, ammo ichi bo‘sh energiyani komil darajada aks ettiradi.
Fikrlar Oqimi Tekisligi – bu, bilim, odob-axloq va kuch degan falsafiy tushunchalar mujassam bo‘ladigan majoziy bir tekislik. Bugungi dunyoda bu, Ijtimoiy Bahslarning Raqamli Jang Maydoniga aylanib qolganida yaqqol ko‘rinadi. Aslida bu tekislik – raqamli asrning bir xil cho‘lidir, metafizik sahrosi. Bu yerda bilim endi haqiqatni izlamaydi; faqat o‘z aks-sadosini ko‘paytirish bilan band. Bu tekislik – odamlar o‘z qarashlariga mos keladigan narsalarni yutib, qarama-qarshi fikrlarni filtrlab oladigan raqamli muhitdir. Odamlar bu yerda fikr qilmaydi, aks-sado beradi. Har biri o‘z aks-sadosiga sajda qiladi. Kuch – bahslasha olishdan emas, shovqin chiqara olishdan tug‘iladi.
Sardor va Madinaning hikoyasi, raqamli asrning o‘sha eng makkor xatarini ko‘rsatyapti: Dushunaviy Zombilashish. Bir aks-sado xonasiga qamalib qolganingda, aslida o‘ylayapman deb o‘ylab, faqat bir algoritm sening uchun tanlagan "hissiy qulaylik"ni iste'mol qilasan. Bilim muzlaydi, axloq o‘ladi va kuch shunchaki shovqinga aylanadi. Sizlarga o‘sha larzaga keltiruvchi savolni tashlab ketaman: O‘z ijtimoiy tarmoqlaringdagi oqimingga qaraganingda, seni bezovta qiladigan, lekin haqiqatni olib keladigan o‘sha "yoriq" ovozni eng oxirgi marta qachon eshitgansan? Yoki sen ham o‘z "Fikrlar Oqimi Tekisligi"nda kristallanib qolgan bir zombimisan?
Va bir topishmoq: "Seni hech qachon tanqid qilmaydi, doim yoningda turadi. Dunyoni ko‘rsatyapman deydi, lekin faqat oynangni tutadi. Yorqin, ammo sovuq. Olomon ko‘rinadi, ammo jim. Sindirganingda tashqarida qolasan, ushlab turganingda ichingda o‘lasan. Bu nima?" Javoblaringizni izohlarda kutaman. Qani qaraylik, kimlar kristallni sindirishga jur'at eta oladi? #VirtualMavjudlik #OzbekchaGopher #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder