Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligi: Beg‘uborlikning Qorong‘u Yuzi. NexaCore’ning bosh ofisidagi o‘sha keng, oynali bino, tashqaridan qarasa, bir texnologiya ibodatxonasidek ko‘rinardi. Ichkaridagi oppoq yorug‘lik, steril bir tartibning ramzi edi. Sardor, ma’lumot tahlilchisi sifatida bu ibodatxonaning ichida, "dunyoning eng odobli kompaniyasi" uchun ishlayotganiga sarsilmas ishonchga ega edi. NexaCore, televizorlarda, bilbordlarda va raqamli dunyoda har kuni minglab marta bir xil yolg‘onni muhrlab qo‘yardi: "Maxfiyligingiz bizning eng muqaddas qadriyatimizdir." Sardor, bu gapni har o‘qiganida, go‘yo bir cherkovga kirayotgandek taskin bilan to‘lib ketardi. Qulaylikning, bir xatosizlik degan so‘z bilan o‘ralishi, uning ongini xomush qiladigan eng yumshoq yostiq edi. O‘sha oqshom uyiga qaytganida, xotini Madinaning stoli ustidagi o‘sha papka, Sardorning butun dunyosini bir zilziladek larzaga soldi. Madina, bir atrof-muhit muhandisi sifatida haqiqatning izidan boradigan bir arxeologga o‘xshardi; NexaCore’ning Osiyodagi qorong‘u ishlab chiqarish zanjirini ochib tashlaydigan o‘sha yashirin hisobot, nafaqat atrof-muhitning vayron bo‘lishini, balki bir kompaniya madaniyatining chirishini ham tasvirlayotgan edi.
Daryolarni zaharli chiqindilar, arzon narxga qulga aylantirilgan bolalar ishchilari va bularning hammasining ustiga qurilgan o‘sha "odobli" reklama taxtalari… — "Madina, bu hisobot xato bo‘lsa kerak," dedi Sardor, ovozi qaltirab. "Bizning tizimimiz beg‘ubor. CEO har bir yig‘ilishda 'biz xatosizmiz' deydi." Madina, qo‘lidagi papkani Sardorning oldiga tashladi. "Xato sening kompaniyangda emas, Sardor, sening idrokingda. Sen o‘sha so‘zga ishonding, chunki ishonish senga xavfsiz bir joy beraverdi. Ammo haqiqat, sening qulayligingdan ko‘ra qizdiruvchi (og‘ir) dir." Sardor ertasi kuni ofisga kirganida, NexaCore’ning o‘sha mashhur odoblik yig‘ilishlaridan biriga o‘tirdi. Ekranda "Oshkoralik Qoidalari" yozilgan edi. Ammo o‘sha damda, miyasida o‘sha mashhur Bilishdagi Ziddiyat portlab chiqdi. Bir tomonda kompaniyaning unga taqdim etgan o‘sha "xatosizlik" xayoli, ikkinchi tomonda Madina ko‘rsatgan o‘sha zaharli daryolar... Miyasi bir yoriqdek ochildi. Tizimning unga bergan o‘sha xavfsiz bandargohi, aslida zaharli chiqindilar yashirilgan bir laxim edi.
Madinaning o‘sha gapi Sardorning qulog‘ida bir qamchidek jarangladi: "Bu tizim seni o‘ldirmaydi Sardor, seni o‘ziga aylantiryapti. Senning so‘roqqa tutish quvvatini quritib tashlayapti. Agar jim tursang, sen ham o‘sha daryolarni iflos qilayotgan qo‘llarning bir parchasi bo‘lib qolasan." Sardor kunlab o‘yladi. Jim turish, tizimning xatosizlik so‘zini muhrlab qo‘yish edi. Gapirish esa, yillar davomida ichida o‘tirgan o‘sha qulay uyni yoqib yuborish edi. O‘sha kecha, kompyuterining boshida yolg‘iz edi. Tashqarida shaharning sun’iy chiroqlari yonayotganda, ichkarida haqiqatning sovuq yorug‘i uning ekraniga tushardi. Papkalarni oshkor qildi. Chunki Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligi, faqat o‘sha "beg‘ubor" pardaning ortidagi yoriqni kimdir oshkor qilgandagina, qulashi mumkin edi. Sardor, endi NexaCore’ning bir ishchisi emas, uning eng katta xavfi edi. Bir tartibning beg‘uborligi, nuqsonlarning qanchalik yaxshi yashirilganiga emas, balki ularni yashirganlarning qanchalik jasur ekaniga bog‘liq edi.
"Bir tizimga ishonish, unga o‘zingni tegishli his qilish naqadar oson, to‘g‘rimi? Xo‘sh, ishongan o‘sha beg‘ubor tartibing, aslida eng qorong‘u ziddiyatlarning ustiga qurilgan ekan, buni payqaganda nima qilasan? Sardor, o‘z qulayligini qurbon qildi. Sen, o‘z hayotingdagi 'xatosizlik' yolg‘onlariga qancha chiday olasan?" Sizlarga bir topishmoq qoldiryapman: "Har doim beg‘ubor ko‘rinadi, lekin ichiga qaralsa, qarama-qarshiliklarga to‘la. Inson unga ishongisi keladi, chunki taskin beradi; ammo haqiqatni ko‘rganida, larzaga keladi. Bu nima?" Javoblaringizni izohlarda kutyapman. Balki bu topishmoq, Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligini yanada yaxshiroq anglashimizga yordam berar.
Aziz tinglovchilar, mana Sardor va Madinaning hikoyasi bizga Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligini ko‘rsatyapti: beg‘uborlik degan so‘zning pardasi ortida yashirilgan nuqsonlar, bosilgan haqiqatlar va bir-biriga zid harakatlar. Endi, bu mavzuga juda aloqador, juda qadimda ishlangan bir qo‘shig‘imiz bor. Keling, hammamiz birgalikda uni tinglaymiz… 60-larning psixodelik rok tınları bilan oziqlangan, Ispaniya nafasi bor bir marsh ritmi. Musiqa, nihoyatda jim va og‘ir temp bilan, bir bashorat pichirlaganday boshlanadi. Doimiy ko‘tarilayotgan bir "kreshendo" bilan tanglikni ziyoda qiladigan qurilma; gipnotik bir bolero ritmi bilan qadamlanyapti. Ayol ovoz (vokal), boshida sokin bir yo‘l ko‘rsatuvchidek taskinli, ammo ko‘tarilgan sari hayajonga soladigan, sirli va surreal bir kayfiyatni baqirayotgan, hokimiyatga qarshi chiqadigan bir sehrga aylanadi. Finalda, beg‘uborlikning yolg‘on ekanini ko‘rsatadigan bahaybat bir portlash bilan tugaydi.
Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligi — bu, Nazorat Me’morchiligi’ning xatosizlik degan gapining pardasi ortida, bir-biriga zid harakatlarni, yashirilgan kamchiliklarni va bosilgan haqiqatlarni saqlashidir. Bu jarayon, odamni xomush qilib, mutlaq tartibning hukmini so‘roqqa tutish energiyasini quritadi va tanqidiy fikrlash o‘rniga rozi bo‘lishga moyil qiladi. Bu ikkiyuzlamachilik, katta texnologiya yoki moliya tashkilotlari jamoat oldida o‘zlarini "odobli", "foydalanuvchiga qaragan" va "atrof-muhitga befarq emas" deb ko‘rsatishlari, ya'ni xatosizlik degan gapning pardasini qurishlari bilan boshlanadi. "Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligi" iborasi ham majozan, ham bugungi kunda juda kuchli bir tushuncha ramkasini berib turibdi.
"Topishmoqning javobi shu: Mutlaq Tartibning Ikkiyuzlamachiligi. Har doim beg‘ubor ko‘rinadi, chunki xatoni yashirish uning eng katta boyligidir. Sardor, oshkor qilib, bir yoriq ochdi. Sizning hayotingizda esa, 'bu yerda yolg‘on bor' degansiz-u, ammo ko‘z yumib o‘tgan o‘sha yoriq qayerida? Sizningcha, bu ikkiyuzlamachilikni buzib tashlashning yo‘li, ichkaridan bir faryodmi, yokisa tizimning tashqarisiga chiqishmi? Izohlarda bu 'yolg‘onning beg‘uborligi'ni munozara qilaylik." #SuniyIntelekt #OzbekchaGopher #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen Telegram
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder