Tizim odamni shunchalik tor bir joyga (o‘zining mikromuhitiga) qamab qo‘yadiki, odam qo‘shnisining ochligini ko‘rmaslikni, o‘z oilasini himoya qilishning bahosi deb biladi. Rahim amakining eshigidagi o‘sha uch kunlik ochlik jimligi, aslida butun mahallaning "O‘zini-Parvarish" devorlari orasida qamalib qolganining dalili edi. Jamiyatdagi ishonch zangday o‘sha devorlarda chirib borardi. Ammo tushidagi o‘sha yorug‘lik shakli aytganidek; bu xudbinlik bir xulq emas, balki "dastur" edi. Har bir dasturning esa bir ochiq eshigi bor. Sardorning o‘sha kuni zavodda o‘rnidan turib "Bu adolatsizlik!" deb baqirishi, shunchaki bir oylik noroziligi emas edi. O‘nada, Epifani Tebranishi badanni qoplab oldi; Madinaning "nomus" degan o‘sha muqaddas chastotasi tizimning "tirik qol" buyrug‘ini bosib tashladi.
Sardor ishidan bo‘ldi, och qoldi, sovuqotdi. Tizim uni jazolayapman deb o‘yladi; lekin Sardor O‘zini-Parvarish Qilish Protokolini o‘chirib tashlagan mahalla, boshqa "uyqusirab yotgan" onglarning ham chastotasini o‘zgartirib yubordi. "Men"ning "biz"da yonib ketishi, tizimning eng katta sistematik xatosi edi. Chunki odamlar bir-biriga ishonib, balolarni bo‘lishib olsa, O‘zini-Parvarishning o‘sha makkor qulligi ma'nosiz bo‘lib qoladi. Sardor qariganda bergan o‘sha javob, aslida hammamizning ichimizdagi qamoqxonani tasvirlaydi: “O‘zimni himoya qilaman deb o‘ylagan narsam, meni asta-sekin o‘ldirib borar ekan.”
Aslida xudbinlik ba’zida baham ko‘rmaslik emas… Qo‘rquvni fazilat deb bilishdir. Tizim odamni ko‘pincha kuch bilan qul qilmaydi. Bir-biridan qo‘rqitib qul qiladi. Sardorning hikoyasi mana shuning uchun. Chunki ba’zida bir jamiyatning qulashi ochlikdan emas, hech kim hech kim uchun xavf-xatarga qo‘l urmagani bilan boshlanadi. Va ba’zida bir inqilob shior bilan emas, birgina odamning "yo‘q" deyishi bilan boshlanadi. Endi sizga bir savol, balki topishmoq: Bir narsa bor… Baham ko‘rilganda ko‘payadi. Yashirilganda o‘ladi. Yo‘qolganda jamiyat qulaydi. Ammo birgina odam jasorat qilsa, qaytib keladi. Bu nima? Javobingizni izohlarda yozing. Yana buni ayting-chi: Sizningcha, Sardor ishini xavf ostiga qo‘yib to‘g‘ri qildimi? Yoki oilasiga nisbatan mas'uliyatsizlik qildimi? Balki asl masala shu: Tirik qolish muqaddasroqmi… Yoki birga inson bo‘lib qolish?
Xudbinlik, ba’zida bir boshpana bo‘lib ko‘rinadi. Lekin o‘sha boshpana, aslida seninning qabringdir. O‘zingni himoya qilyapman deb o‘ylagan har bir lahzada, aslida sendan o‘zingni o‘g‘irlashyapti. Endi, Sardorning o‘sha yolg‘iz isyonini va uning ortidan kelgan o‘sha ulkan quchoqlashni tasvirlaydigan, Toto Cutugnoning o‘sha chuqur, karizmatik va samimiy uslubini eslatadigan bir ohang ko‘tarilmoqda. Bu qo‘shiq – yonishning emas, birga porlashning qo‘shig‘i.
80-lar Italyan Pop-Rock uslubida, g‘amgin, ammo bir paytning o‘zida umidga to‘la bir kuy. Akustik gitaraning ritmiga, iliq sintayzer pedlari va barqaror bas qatori hamrohlik qiladi. Vokal o‘sha o‘ziga xos italyan bo‘g‘zi bilan, hikoya aytayotgandek, samimiy va hissiy ohangda boshlaydi. Naqarotda orkestr torlilari (skripka va violonchel) qo‘shilib, epik bir chuqurlik beradi. Musiqa, qashshoq bir mahallaning tushdan keyin salqinida, bir piyola choy bilan baham ko‘rilgan o‘sha so‘nggi nonning huzurini va qarshiligini his ettiradi. Endi… Bu mavzuga juda bog‘liq, qadimdan yaratilgan bir qo‘shig‘imiz bor. Uni tinglaymiz. Balki o‘sha eski ohangda Sardorning jimligini, Madinaning sabrini va "men"dan "biz"ga o‘tadigan o‘sha ko‘rinmas chegarani eshitarsiz.
O‘zini-Parvarish Qilish Protokoli – bu, insonning har bir ishi va qarori o‘zini, oilasini, tom orqasini saqlab qolish haqidagi tashvish ustiga qurilgan holat. Bu yerda odam hech qanday axloqiy tanlov qilmayapti – u shunchaki tirik qolish uchun mashinaday ish tutyapti. Faqat sen emas, sen bilan birga tebranayotgan boshqalar ham yonsa, o‘shanda kul emas, aks-sado qoladi. Bu protokolning inson ongiga qiladigan ta’siri – Jamiyatdagi Ishonchning Yemirilishi. Odam atrofidagi hammani o‘zining tor-etchik resurslari uchun kurashayotgan raqibday ko‘ra boshlaydi. Bu yerda odam hech qanday axloqiy tanlov qilmayapti – u shunchaki tirik qolish uchun mashinaday ish tutyapti. Bu yerda odam hech qanday axloqiy tanlov qilmayapti – u shunchaki tirik qolish uchun mashinaday ish tutyapti. Faqat sen emas, sen bilan birga tebranayotgan boshqalar ham yonsa, o‘shanda kul emas, aks-sado qoladi.
Sardorning hikoyasi bizga shuni o‘rgatdi: Haqiqiy yonish – strategiyasiz bo‘lishni tavakkal qilishdir. Agar "yonish"ni ham bir foyda uchun rejalashtirayotgan bo‘lsak, baribir tizimning samaradorlik g‘ildiraklari ichidamiz. Ammo birov uchun, hech qanday evaz kutmagan holda, hatto yo‘qotishni tavakkal qilib qilingan o‘sha kichik imo-ishora; tizimning algoritmlarini ishdan chiqaradigan o‘sha muqaddas xatodir. Sizlarga xayrlashar ekanman, bir savol qoldiraman: Sizning hayotingizda, "o‘zimni himoya qilyapman" deb turib, aslida o‘zingizni yolg‘izlashtirganingiz, o‘sha O‘zini-Parvarish Qilish Protokoli sizni esir olgan bir lahza bo‘lganmi? O‘sha devorni buzish uchun qanday "tavakkal"ni qilishingiz kerak? Va eng so‘nggi topishmoq: "Uni yig‘gan sari kamayadi, tarqatgan sari ko‘payasan. Qo‘rqsang unga panalaysan, lekin unga panalagan sari yo‘qolasan. Baham ko‘rganingda, u endi 'yuk' emas, 'ko‘prik' bo‘ladi. Bu nima?" Fikrlaringizni kutaman. Unutmang; kulda emas, aks-sadoda uchrashamiz. #SimalashtirilganRallik #OzbekchaGopher #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder