Fidokorlik Harakati: Biologik Xudbinlikdan Nariga O‘tish. Sardor, shisha minoralar va sovuq ma’lumotlar orasida "taqdirini o‘zi yaratgan" muvaffaqiyatli maslahatchi edi. Uning hayoti, tabiati unga shivirlagan o‘sha asosiy buyruq bilan ishlardi: bor kuch-g‘ayratingni faqat o‘z farovonliging uchun sarfla. Uning olamida vaqt — bu to‘lov vositasi edi; har bir soniya o‘z foydasini berishi kerak edi. Bo‘sh vaqt — bu yangi hunarlar o‘rganish yoki ijtimoiy martabani mustahkamlaydigan ziyofatlarga qatnashish degani edi. Sardor qancha ko‘p topsa, qancha baland ko‘tarilsa, qalbida o‘sha ulkan bo‘shliq shuncha chuqurlashib borardi. Nimadir yetishmayotgandi, lekin nimaligini tushunolmaydigan darajada o‘zining o‘sish xayoliga band edi.
Madina esa butunlay uning teskarisi edi; u biologik dasturdan chiqib ketgan bir "anomaliya"ga o‘xshardi. Jamiyat markazlarida yolg‘iz qariyalar bilan vaqt o‘tkazar, yoshlarga tekinga ustozlik qilardi. Sardor uni har gal ko‘rganida "o‘z imkoniyatini bekorga sarflayotgan odam" deb o‘ylar va ichida unga achinar edi. Holbuki Madina, inson faqat o‘zidan voz kechgandagina to‘liq mavjud bo‘lishini his qilgan edi. Otasi kasal bo‘lganida, Sardor o‘sha buyuk "biologik sinish" onini boshidan kechirdi. Ish joyidagi ulkan loyiha, xalqaro obro‘, yillar davomidagi mehnat bir tarafda; ojiz bir ota esa boshqa tarafda edi. Biologik tabiati: "Imkoniyatni qo‘ldan bergin, martaba har narsadan muhim" deb baqirardi. Madina esa hech ikkilanmay eshikdan kirdi. "Men yordam beraman", dedi. Sardor hayron edi; evaziga bir narsa kutardi. "Buning uchun nega qilyapsan?" deb so‘raganida, Madinaning javobi Sardorning butun qurib olgan olamini larzaga keltirdi: "Chunki inson faqat o‘zi uchun yashaganda, hayotining ma’nosi to‘liq bo‘lmaydi."
Madina o‘z martabasini, bo‘sh vaqtini va darmonini Sardorning otasiga bag‘ishladi. Sardor uning bu ishini kuzatar ekan, o‘z xudbinligi naqadar "arzimas" ekanligini angladi. Madina biologiyaning "tirik qol va o‘z farovonligingni qo‘riqla" buyrug‘ini rad etgan edi. Bu fidokorlikdan narida, O‘zlikdan O‘tish edi. Ammo Sardor tuzumning makkorligini shu yerda ko‘rdi. Madinaning bu "soflik"i zamonaviy dunyoning maydalash g‘ildiraklariga ilinib qoldi. Ijtimoiy mas’uliyat loyihalari, mukofot tantanalari, CVni yaltiratish mashg‘ulotlari... Hamma bu fidoyilikdan bir ulush olishni xohlardi. Fidokorlik harakatini bir "muvaffaqiyat hikoyasi" sifatida sotmoqchi edilar. Insoniyat, bir insonning ikkinchisiga tekinga yordam berishini ham bir "ko‘rsatkich" deb o‘lchab, uni foyda tarafiga yozib qo‘yishi kerak edi.
Madina bu takliflarning barini bir chetga surdi. "Agar buni tanilish uchun qilsam, qilgan ishimning ma’nosi o‘ladi", dedi. O‘sha paytda Sardor fidokorlik harakatining zamirini tushundi: fidokorlik, o‘z sofligini faqat "noma’lumlik"da saqlay olar edi. Zamonaviy dunyo, fidoyilikni ham kapitalizmning eng nozik quroliga aylantirmoqchi bo‘lib, "natijaga qaratilgan ezgulik"ni o‘rnatmoqda. Sardor, otasi sog‘lig‘iga qaytgach, o‘z dunyosini buzib tashladi. Endi u muvaffaqiyat, daromad yoki martaba uchun emas; boshqasining hayotida "chinakam bog‘lanish"ni qurish uchun yashardi. Endi bilardi: o‘zingga ajratgan vaqt seni shunchaki "tirik" tutadi, lekin boshqasiga bergan vaqt seni "inson" qiladi.
"Fidokorlik harakati — bu bir ezgulik emas; bu seni bor tabiatingning xudbin kodlariga qarshi boshlagan jangingdir. Bugun, fidoyilikni ham CVdagi bir bandga aylantirayotgan dunyoda, faqat o‘zing bilgan bir yaxshilik qilish — aslida tuzumning hamma algoritmlariga qarshi qilingan eng katta jinoyatdir. Xo‘sh, o‘lchanmaydigan, ko‘rilmaydigan va mukofotlanmaydigan bir fidokorlikning haqiqiy ma’nosini anglashga tayyormisan?" "Xuddi Sardor va Madinaning hikoyasida ko‘rganimizdek, fidokorlik harakati shunchaki bir xatti-harakat emas, balki inson o‘z tabiatining narigisiga o‘tgan, ongi yuksalgan o‘ziga xos bir holatdir. Bugun har bir narsa o‘lchanadigan, sotiladigan va baholanadigan dunyomizda bunday fidoyi ishlarning sofligini saqlab qolish esa tobora qiyinlashmoqda."
"Endi sizlarga mavzuni mustahkamlaydigan va fikrlaringizni baham ko‘rishingizga imkon beradigan bir savol tayyorladim. Izohlarda javoblaringizni kutaman:" "Savol: Bugungi dunyoda bir inson o‘z vaqtini va kuch-g‘ayratini hech qanday evazsiz boshqalar uchun sarflasa, agar bu xatti-harakat hech qanday tarzda tan olinmasa, mukofotlanmasa yoki boshqalarga ma’lum bo‘lmasa, bu hali ham haqiqiy fidokorlik harakati hisoblanadimi? Yoki tan olinish yoki qadrlanish ehtiyojining o‘zi ham bo‘lsa, qilingan ishning zamiri o‘zgaradimi?" "Har kimning o‘z fikrini, boshdan kechirganlarini yoki misollarini baham ko‘rishini juda xohlardim. Izohlaringiz bilan bu mavzuni yanada chuqurlashtiraylik!"
"Endi esa mavzu bilan juda chambarchas bog‘liq, qadimdan yetib kelgan va bu hislarni eng go‘zal tarzda aks ettirgan bir qo‘shig‘imiz bor. Bir oz jimjitlik bo‘lsin, hammamiz birga tinglaymiz:" "Gritty, kinematik xip-xop qayta talqini. 1960-larning o‘sha nostaljik, g‘amgin jazz pianino sample’lari, 90-larning qattiq boom-bap do‘mbalari bilan to‘qnashadi. Chuqur bariton bir ovoz, crooner uslubida qo‘shiqni kuylab boradi; oraga kirib keladigan tajovuzkor va tez rep verslari esa zamonaviy insonning o‘z girrasi qarshisidagi vijdonini so‘roq qilishini tasvirlaydi. Musiqa, ko‘cha noir muhitida, analog sintezatorlar yaratgan betinjam bir chuqurlik bilan; fidoyilikning maydalanishiga qarshi isyon kabi ko‘tariladi."
Tabiatning o‘ziga xos bir xususiyati bor: biologik xudbinlik insonga o‘zi tirik qolish va yaxshi yashash uchun energiyasini tejashni buyuradi. Ammo Fidokorlik Harakati mana shu tabiiy tuyg‘uga qarshi chiqadi. Fidokorlik Harakati degani — biologik jihatdan tabiiy bo‘lgan o‘z manfaat va xudbinlikka qarshi borib, o‘z boyliklaringni boshqalar uchun sarflash. Bugungi tezlik va shaxsiy manfaatga urg‘u beradigan madaniyatda bu holat Vaqt va Energiyaning Cheklangan Resurslarini Tevakaliga Beg‘araz Berish misolida yaqqol ko‘rinadi. Bugungi tuzumlar mana shu o‘zlikdan o‘tish harakatlarini ham “korxonali yaxshilik” yoki “shaxsiy o‘sish uchun imkoniyat” deb maydalab, sotib yuboryapti. Odam o‘zining eng qadrli boyligi — vaqt va kuch-g‘ayratini boshqalar uchun sarf qilganda, bu fidokorlik vaqtinchalik raqamli ma’qullashlar yoki moddiy foyda bera olmaydigan, uzoq davom etadigan bir qoniqish va ichki boylik hissini yaratadi. Bugungi tuzumlar mana shu o‘zlikdan o‘tish harakatlarini ham “korxonali yaxshilik” yoki “shaxsiy o‘sish uchun imkoniyat” deb maydalab, sotib yuboryapti. Bugungi tuzumlar mana shu o‘zlikdan o‘tish harakatlarini ham “korxonali yaxshilik” yoki “shaxsiy o‘sish uchun imkoniyat” deb maydalab, sotib yuboryapti. Fidokorlik Harakati boshida shaxsiy manfaatdan voz kechishdek ko‘rinsa-da, ongning tub-tagida insonning ma’no izlash ehtiyojini qondiradi. Bugungi tuzumlar mana shu o‘zlikdan o‘tish harakatlarini ham “korxonali yaxshilik” yoki “shaxsiy o‘sish uchun imkoniyat” deb maydalab, sotib yuboryapti.
"Qo‘shiq tugadi. ‘Topishmoqning javobi: Fidokorlik Harakati. Agar bir ish mukofot yoki tan olinish umidida qilingan bo‘lsa, u endi fidoyilik emas, balki bir ayirboshlashdir. Haqiqiy fidokorlik harakati faqat qiluvchi bilan unga qaratilgan odam o‘rtasidagi o‘sha ko‘rinmas bog‘lanishda yashirin.’" "Sizningcha, qilgan bir yaxshiligingiz boshqalar tomonidan hech qachon bilinmasligini bilsangiz, o‘sha yaxshilikni baribir xuddi shu ishtiyoq bilan qila olarmidingiz? Yoki inson ongi tan olinish umididan butunlay uzilib qola oladimi? Izohlarda mana shu ‘ko‘rinmas fidoyilik’ning og‘irligini gaplashaylik." #SuniyIntelektMavjudligi #OzbekchaGopher #mustapha #ahmetdll #ahmetduzen #ahmetdüzen Telegram
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder